سیستم هیدرولیک در دستگاه مشباف
سیستم هیدرولیک دستگاه مش باف
نحوه کار، اجزا و عیبیابی
سیستم هیدرولیک دستگاه مش باف وظیفه بالا و پایین بردن الکترودها و اعمال فشار پایدار روی مفتولها در لحظه جوش را دارد. کیفیت جوش نقطهای مستقیماً به نیروی الکترود وابسته است و این نیرو را جک هیدرولیک تأمین میکند. در این مقاله توضیح میدهیم این سیستم چه اجزایی دارد، در هر سیکل جوش دقیقاً چه اتفاقی میافتد، فشار را چطور تنظیم کنیم و خرابیهای رایج را چگونه پیدا و رفع کنیم.
سیستم هیدرولیک در دستگاه مش جوشی چه کاری انجام میدهد؟
در ماشین مش جوشی، مفتولهای طولی و عرضی در نقاط تقاطع با جوش مقاومتی نقطهای به هم متصل میشوند. این جوش به دو عامل نیاز دارد: جریان الکتریکی بالا و فشار مکانیکی مناسب الکترودها.
در دستگاههایی که هیدرولیک فقط برای الکترودها به کار میرود، این سیستم دو کار انجام میدهد:
- الکترودها را بالا میبرد تا مفتولها جلو بروند.
- الکترودها را پایین میآورد و با نیروی تنظیمشده روی مفتولها فشار میدهد.
بقیه حرکتها مثل تغذیه مفتول و کشیدن مش معمولاً با الکتروموتور و گیربکس انجام میشوند.
چرا برای حرکت الکترود از هیدرولیک استفاده میشود؟
- نیروی ثابت و قابل تنظیم: با تغییر فشار روغن، نیروی الکترود دقیقاً تنظیم میشود.
- نیروی زیاد در ابعاد کوچک: یک جک کوچک میتواند صدها کیلوگرم نیرو بدهد.
- حرکت نرم: روغن مثل ضربهگیر عمل میکند و برخورد الکترود با مفتول ملایمتر است.
- محافظت در برابر اضافهبار: اگر مانعی در مسیر باشد، شیر اطمینان باز میشود و به دستگاه آسیب نمیرسد.
اجزای سیستم هیدرولیک دستگاه مش باف
- مخزن روغن: ذخیره روغن، دفع گرما و تهنشینی ذرات.
- الکتروموتور و پمپ: مکش روغن از مخزن و ارسال آن با فشار به مدار.
- شیر کنترل جهت سلنوئیدی: با دو سلنوئید (Y1 برای پایینآوردن و Y2 برای بالابردن) مسیر روغن را تعیین میکند.
- جک هیدرولیک دوطرفه: پیستون و میلجک را حرکت میدهد و الکترود به انتهای میلجک وصل است.
- شیر اطمینان (ریلیف): حداکثر فشار مدار و در نتیجه نیروی الکترود را محدود میکند.
- فیلتر، لوله و شیلنگ: تمیزی روغن و انتقال آن در مدار.
مراحل کار سیستم هیدرولیک در یک سیکل جوش
مرحله ۱: حالت آماده (الکترود بالا)
هیچ سلنوئیدی فعال نیست و شیر در حالت وسط است. روغن پمپ بدون فشار قابلتوجهی به مخزن برمیگردد و جک ثابت میماند.
مرحله ۲: پایین آمدن الکترود
کنترلر سلنوئید Y1 را فعال میکند. روغن پرفشار وارد محفظه بالای پیستون میشود و آن را پایین میراند، و روغن زیر پیستون به مخزن برمیگردد. فشار در این مرحله پایین است (مثلاً ۱۵ تا ۲۰ بار)، چون فقط باید اصطکاک و وزن قطعات متحرک را جابهجا کند.
مرحله ۳: اعمال فشار و جوشکاری
وقتی الکترود به مفتولها میرسد، حرکت متوقف میشود ولی پمپ همچنان روغن میفرستد، پس فشار تا مقدار تنظیمشده بالا میرود. همزمان جریان جوش برقرار میشود و در محل تماس دو مفتول، فلز نرم و ذوب میشود و تحت فشار الکترود جوش میخورد. فشار باید در کل این مدت ثابت بماند.
مرحله ۴: بالا رفتن الکترود
بعد از قطع جریان و کمی زمان نگهداری (Hold)، سلنوئید Y1 خاموش و Y2 فعال میشود. روغن به زیر پیستون میرود و الکترود بالا میآید. سپس مفتولها یک گام جلو میروند و سیکل بعدی شروع میشود.
نیروی الکترود چطور محاسبه میشود؟
نیروی الکترود از رابطه زیر به دست میآید:
نیرو = فشار × سطح پیستون
برای نمونه، با جکی با قطر پیستون ۴۰ میلیمتر (سطح حدود ۱۲٫۶ سانتیمترمربع) و فشار ۶۰ بار، نیرو حدود ۷٫۵ کیلونیوتن (نزدیک به ۷۷۰ کیلوگرمنیرو) است. این اعداد فقط نمونهاند و مقدار واقعی به مشخصات دستگاه شما بستگی دارد.
تنظیم فشار هیدرولیک و تأثیر آن بر کیفیت جوش
| مشکل | علت | راهحل |
|---|---|---|
| جرقه و سوختگی مفتول | فشار الکترود کم | افزایش فشار با شیر ریلیف |
| فرورفتگی زیاد مفتول و فرسایش الکترود | فشار الکترود زیاد | کاهش فشار |
| ضربه به مفتول هنگام پایینآمدن | سرعت زیاد | تنظیم دبی یا شیر کنترل سرعت |
| جوش ناقص | افت فشار حین جوش | بررسی نشتی داخلی جک |
عیبیابی سیستم هیدرولیک دستگاه مش باف
| علامت | علتهای محتمل | اقدام |
|---|---|---|
| حرکت کند الکترود | گرفتگی فیلتر، دبی کم، روغن غلیظ یا کثیف | تعویض فیلتر و روغن |
| افت فشار | فرسایش پمپ، شیر ریلیف نامناسب، نشتی داخلی | بررسی پمپ و تنظیم شیر |
| حرکت ناپایدار یا صدای زیاد | هوا در مدار، کمبود روغن | هواگیری و کنترل سطح روغن |
| گرم شدن روغن | فشار زیاد، خنککاری ناکافی | بررسی فشار و خنککاری |
| نشتی روغن از جک | خرابی آببند، خطافتادگی میلجک | تعویض آببند و بازرسی میلجک |
| الکترود پایین نمیآید | خرابی سلنوئید، مشکل شیر برقی | بررسی سلنوئید و اتصالات |
نگهداری پیشگیرانه
- هر روز سطح و دمای روغن و نشتی اطراف جک و شیلنگها را بررسی کنید.
- فشار کاری را بهصورت دورهای با گیج کنترل کنید.
- فیلتر و روغن را طبق دستورالعمل سازنده عوض کنید، چون بیشتر خرابیهای هیدرولیک از آلودگی روغن است.
- دمای روغن را زیر حدود ۵۵ تا ۶۰ درجه نگه دارید.
- میلجک را از نظر خطافتادگی و زنگزدگی بررسی کنید.
- اتصالات برقی سلنوئیدها را از نظر شلشدگی و رطوبت کنترل کنید.
نکات ایمنی
- قبل از تعمیر، دستگاه را خاموش و فشار باقیمانده را تخلیه کنید.
- دست یا ابزار را هرگز بین الکترودها نگذارید.
- نشتی روغن تحت فشار را با دست بررسی نکنید، چون روغن میتواند به زیر پوست نفوذ کند.
- هنگام تعمیر از قفلگذاری و برچسبگذاری (LOTO) استفاده کنید.
- دکمه توقف اضطراری و حفاظها باید همیشه سالم باشند.
سوالات متداول
هیدرولیک در دستگاه مش باف چه کاری انجام میدهد؟
در بسیاری از دستگاهها فقط الکترودها را بالا و پایین میبرد و در لحظه جوش فشار لازم را روی مفتولها اعمال میکند.
فشار مناسب هیدرولیک برای الکترودها چقدر است؟
به قطر جک، قطر مفتول و نوع جوش بستگی دارد و باید طبق دستورالعمل سازنده دستگاه تنظیم شود. مقدار ثابتی برای همه دستگاهها وجود ندارد.
چرا جوشها یکنواخت نیستند؟
دلایل رایج عبارتاند از نوسان فشار الکترود، نشتی داخلی جک، هوا در مدار، روغن کثیف و الکترود فرسوده.
هر چند وقت یک بار باید روغن و فیلتر را عوض کرد؟
بازه تعویض را سازنده دستگاه تعیین میکند و به شرایط کار و آلودگی محیط هم بستگی دارد. نمونهبرداری دورهای از روغن کمک میکند زمان دقیقتر را تشخیص بدهید.
چرا الکترود با ضربه پایین میآید؟
معمولاً سرعت پایینآمدن زیاد است و با تنظیم دبی یا شیر کنترل سرعت اصلاح میشود.